{"id":12788,"date":"2025-04-14T16:07:30","date_gmt":"2025-04-14T14:07:30","guid":{"rendered":"https:\/\/merowayadventure.up23.pl\/?p=12788"},"modified":"2025-08-05T21:39:13","modified_gmt":"2025-08-05T19:39:13","slug":"choroba-wysokosciowa-ams","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/merowayadventure.com\/en\/choroba-wysokosciowa-ams\/","title":{"rendered":"Choroba wysoko\u015bciowa (AMS) w Himalajach – co musisz wiedzie\u0107 przed wypraw\u0105"},"content":{"rendered":"

Dzisiaj b\u0119dzie powa\u017cnie, bo temat jest powa\u017cny i bardzo wa\u017cny<\/strong>. Napiszemy troch\u0119 o AMS<\/strong>, czyli acute mountain sickness<\/strong>, popularnie zwan\u0105 chorob\u0105 wysoko\u015bciow\u0105<\/strong> czy te\u017c rzadziej – chorob\u0105 d’Acosty<\/strong>. Jest to schorzenie, o kt\u00f3rym wi\u0119kszo\u015b\u0107 z Was zapewne s\u0142ysza\u0142a i takie, o kt\u00f3rym cho\u0107by podstawow\u0105 wiedz\u0119 powinien posiada\u0107 ka\u017cdy wybieraj\u0105cy si\u0119 w g\u00f3ry wysokie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

To te\u017c to schorzenie, kt\u00f3rego ka\u017cdy z nas chcia\u0142by unikn\u0105\u0107<\/strong>, a kt\u00f3rego cz\u0119\u015b\u0107 z nas i tak do\u015bwiadczy w g\u00f3rach<\/strong> – szczeg\u00f3lnie podczas trekkingu w Himalajach<\/strong> czy wypraw na wysoko\u015b\u0107 powy\u017cej 3000 metr\u00f3w<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Do napisania tego artyku\u0142u sk\u0142oni\u0142y nas<\/strong> wyrz\u0105dzaj\u0105ce naszym zdaniem sporo krzywdy opinie w Internecie<\/strong> informuj\u0105ce o tym, jaki to trekking w Himalajach jest \u0142atwy<\/strong>, \u017ce do wi\u0119kszo\u015bci z nich nie trzeba si\u0119 przygotowywa\u0107<\/strong>, a wiele szlak\u00f3w ma poziom trudno\u015bci por\u00f3wnywalny do tych w Bieszczadach<\/strong>, wi\u0119c niezb\u0119dne jest podobne przygotowanie (lub brak…).<\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119cej, wiemy, \u017ce s\u0105 osoby, kt\u00f3re decyduj\u0105 si\u0119 na podr\u00f3\u017c<\/strong> w wy\u017csze partie Himalaj\u00f3w (powy\u017cej 4000m)<\/strong> bez wcze\u015bniejszego \u017cadnego do\u015bwiadczenia g\u00f3rskiego<\/strong> – nawet bez wizyty w Karkonoszach, nie wspominaj\u0105c o Tatrach. Nierzadko planuj\u0105 ambitne przej\u015bcia<\/strong> ponad swoje si\u0142y, przemierzaj\u0105c kolejne odcinki trasy z du\u017c\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 wysoko\u015bci bardzo szybko<\/strong>, nie przestrzegaj\u0105c zasad bezpiecze\u0144stwa w g\u00f3rach wysokich<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Przekonane o tym, \u017ce przecie\u017c regularnie uprawiaj\u0105 sport<\/strong>, ufaj\u0105, \u017ce jest to dostateczna gwarancja powodzenia ich wyprawy. Brak pokory wobec g\u00f3r, a czasem nawet brawura, nigdy nie b\u0119d\u0105 dobrym drogowskazem na himalajskich szlakach<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Czy ka\u017cdy mo\u017ce dosta\u0107 choroby wysoko\u015bciowej?<\/strong> Oczywi\u015bcie opisane sytuacje nie s\u0105 cz\u0119ste, ale wyst\u0119puj\u0105. Zgadzamy si\u0119 te\u017c z tym, \u017ce poziom trudno\u015bci trekking\u00f3w<\/strong> jest r\u00f3\u017cny i s\u0105 owszem w Himalajach te\u017c trasy \u0142atwe<\/strong>, kt\u00f3re mo\u017cna przyr\u00f3wna\u0107 pod wzgl\u0119dem trudno\u015bci w\u0142a\u015bnie do bieszczadzkich szlak\u00f3w<\/strong> – nie s\u0105 ani bardzo wysoko, ani technicznie czy kondycyjnie wymagaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

Nie dajcie si\u0119 jednak zwie\u015b\u0107<\/strong>. Himalaje to g\u00f3ry wysokie i bywaj\u0105 gro\u017ane<\/strong>, cz\u0119sto wtedy, kiedy nawet si\u0119 nie spodziewamy. Choroba wysoko\u015bciowa mo\u017ce dotkn\u0105\u0107 ka\u017cdego<\/strong> – niezale\u017cnie od wieku, kondycji fizycznej czy do\u015bwiadczenia g\u00f3rskiego.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

 <\/p>\n\n\n\n

Czym jest choroba wysoko\u015bciowa i dlaczego jest tak niebezpieczna?<\/h2>\n\n\n\n

AMS (Acute Mountain Sickness)<\/strong> to zesp\u00f3\u0142 objaw\u00f3w wywo\u0142anych niedoborem tlenu<\/strong> na du\u017cych wysoko\u015bciach. Na jakiej wysoko\u015bci zaczyna si\u0119 choroba wysoko\u015bciowa?<\/strong> Pierwsze objawy mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 ju\u017c na wysoko\u015bci 2500-3000 metr\u00f3w<\/strong>, ale najcz\u0119\u015bciej dotykaj\u0105 treker\u00f3w powy\u017cej 3500 metr\u00f3w n.p.m.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dlaczego powstaje choroba wysoko\u015bciowa?<\/strong> Im wy\u017cej si\u0119 wspinamy, tym mniej tlenu dost\u0119pne jest w powietrzu<\/strong>. Na wysoko\u015bci 5500 metr\u00f3w<\/strong> (jak Everest Base Camp) dost\u0119pne jest tylko oko\u0142o 50% tlenu<\/strong> w por\u00f3wnaniu z poziomem morza. Organizm nie ma czasu na adaptacj\u0119<\/strong>, je\u015bli wspinamy si\u0119 zbyt szybko.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wne przyczyny AMS<\/strong> to zbyt szybki wzrost wysoko\u015bci<\/strong>, nieodpowiednia aklimatyzacja<\/strong>, odwodnienie organizmu<\/strong> and indywidualna predyspozycja<\/strong> – niekt\u00f3rzy ludzie s\u0105 po prostu bardziej podatni na chorob\u0119 wysoko\u015bciow\u0105, niezale\u017cnie od kondycji.<\/p>\n\n\n\n

Najgro\u017aniejsze formy choroby wysoko\u015bciowej<\/strong> to HAPE<\/strong> (High Altitude Pulmonary Edema – obrz\u0119k p\u0142uc wysoko\u015bciowy) i HACE<\/strong> (High Altitude Cerebral Edema – obrz\u0119k m\u00f3zgu wysoko\u015bciowy), kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 \u015bmiertelne<\/strong> bez natychmiastowego leczenia i zej\u015bcia na ni\u017csz\u0105 wysoko\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Objawy choroby wysoko\u015bciowej – jak rozpozna\u0107 AMS?<\/h2>\n\n\n\n

Jak rozpozna\u0107 chorob\u0119 wysoko\u015bciow\u0105?<\/strong> Objawy AMS<\/strong> mo\u017cna podzieli\u0107 na \u0142agodne, umiarkowane i ci\u0119\u017ckie. Znajomo\u015b\u0107 objaw\u00f3w<\/strong> mo\u017ce uratowa\u0107 \u017cycie – Twoje lub Twoich towarzyszy wyprawy.<\/p>\n\n\n\n

\u0141agodne objawy choroby wysoko\u015bciowej:<\/strong> B\u00f3l g\u0142owy<\/strong> (najcz\u0119stszy objaw), nudno\u015bci i utrata apetytu<\/strong>, zawroty g\u0142owy<\/strong>, og\u00f3lne os\u0142abienie i zm\u0119czenie<\/strong>, problemy ze snem<\/strong> and lekkie duszno\u015bci podczas wysi\u0142ku<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Umiarkowane objawy AMS:<\/strong> Silny b\u00f3l g\u0142owy<\/strong>, kt\u00f3ry nie ust\u0119puje po lekach przeciwb\u00f3lowych, uporczywe wymioty<\/strong>, znaczne pogorszenie koordynacji ruchowej<\/strong>, duszno\u015b\u0107 w spoczynku<\/strong> and obrz\u0119ki twarzy i r\u0105k<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Ci\u0119\u017ckie objawy choroby wysoko\u015bciowej (HAPE\/HACE):<\/strong> Kaszel z krwist\u0105 plwocin\u0105<\/strong>, trudno\u015bci z oddychaniem nawet w spoczynku<\/strong>, zaburzenia \u015bwiadomo\u015bci i dezorientacja<\/strong>, problemy z chodzeniem i utrzymaniem r\u00f3wnowagi<\/strong>, sino\u015b\u0107 wok\u00f3\u0142 ust i paznokci<\/strong> and skrajne wyczerpanie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy choroba wysoko\u015bciowa staje si\u0119 niebezpieczna?<\/strong> Je\u015bli pojawi\u0105 si\u0119 objawy ci\u0119\u017ckie<\/strong>, konieczne jest natychmiastowe zej\u015bcie na ni\u017csz\u0105 wysoko\u015b\u0107<\/strong> i ewakuacja do szpitala<\/strong>. Zwlekanie mo\u017ce kosztowa\u0107 \u017cycie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Zapobieganie chorobie wysoko\u015bciowej podczas trekkingu<\/h2>\n\n\n\n

Jak unikn\u0105\u0107 choroby wysoko\u015bciowej?<\/strong> Najskuteczniejsz\u0105 metod\u0105<\/strong> jest odpowiednia aklimatyzacja<\/strong> i przestrzeganie zasad bezpiecznej wspinaczki wysokog\u00f3rskiej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Zasada „climb high, sleep low”<\/strong> to podstawa bezpiecznej aklimatyzacji<\/strong>. Oznacza ona, \u017ce mo\u017cna wspina\u0107 si\u0119 na wi\u0119ksz\u0105 wysoko\u015b\u0107 w ci\u0105gu dnia, ale nocowa\u0107 nale\u017cy mo\u017cliwie najni\u017cej<\/strong>. Powy\u017cej 3000 metr\u00f3w<\/strong> nie nale\u017cy zwi\u0119ksza\u0107 wysoko\u015bci noclegu o wi\u0119cej ni\u017c 300-500 metr\u00f3w dziennie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Dni aklimatyzacyjne<\/strong> to nie luksus, ale konieczno\u015b\u0107<\/strong>. Co trzeci dzie\u0144<\/strong> powinien by\u0107 dniem odpoczynku<\/strong> na tej samej wysoko\u015bci, pozwalaj\u0105cym organizmowi na adaptacj\u0119. Najlepsze miejsca na aklimatyzacj\u0119<\/strong> podczas popularnych trekking\u00f3w to Namche Bazaar<\/strong> (3440m) na trasie do Everest Base Camp czy Manang<\/strong> (3519m) na Annapurna Circuit.<\/p>\n\n\n\n

Odpowiednie nawodnienie<\/strong> jest kluczowe – nale\u017cy pi\u0107 3-4 litry p\u0142yn\u00f3w dziennie<\/strong>. Unikanie alkoholu i \u015brodk\u00f3w nasennych<\/strong> jest r\u00f3wnie wa\u017cne, poniewa\u017c mog\u0105 one maskowa\u0107 objawy<\/strong> choroby wysoko\u015bciowej i utrudnia\u0107 oddychanie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

 <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Leczenie choroby wysoko\u015bciowej w terenie<\/h2>\n\n\n\n

Co robi\u0107 gdy pojawi\u0105 si\u0119 objawy AMS?<\/strong> Podstawow\u0105 zasad\u0105 leczenia<\/strong> choroby wysoko\u015bciowej jest natychmiastowe zaprzestanie dalszej wspinaczki<\/strong> i monitorowanie objaw\u00f3w<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\u0141agodne objawy<\/strong> mo\u017cna leczy\u0107 odpoczynkiem, nawodnieniem<\/strong> i lekami przeciwb\u00f3lowymi<\/strong> (ibuprofen, paracetamol). Je\u015bli objawy nie ust\u0119puj\u0105 po 24-48 godzinach<\/strong> lub si\u0119 nasilaj\u0105, konieczne jest zej\u015bcie na ni\u017csz\u0105 wysoko\u015b\u0107<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Acetazolamid (Diamox)<\/strong> to lek, kt\u00f3ry mo\u017ce pom\u00f3c w zapobieganiu i \u0142agodzeniu objaw\u00f3w<\/strong> AMS. Jak dzia\u0142a Diamox?<\/strong> Przyspiesza proces aklimatyzacji poprzez zwi\u0119kszenie cz\u0119sto\u015bci oddychania<\/strong>. Dawkowanie<\/strong>: zazwyczaj 125-250mg dwa razy dziennie, ale zawsze po konsultacji z lekarzem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Deksametazon<\/strong> to lek rezerwowy u\u017cywany w ci\u0119\u017ckich przypadkach<\/strong> AMS, HAPE lub HACE. Nie leczy przyczyny<\/strong>, ale zmniejsza obrz\u0119k m\u00f3zgu<\/strong> i daje czas na zej\u015bcie na ni\u017csz\u0105 wysoko\u015b\u0107<\/strong> lub ewakuacj\u0119<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy konieczna jest ewakuacja?<\/strong> Przy objawach HAPE lub HACE<\/strong> ka\u017cda minuta si\u0119 liczy. Natychmiastowe zej\u015bcie<\/strong> o co najmniej 500-1000 metr\u00f3w<\/strong> mo\u017ce uratowa\u0107 \u017cycie. W ekstremalnych przypadkach<\/strong> konieczna mo\u017ce by\u0107 ewakuacja helikopterem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\n